از جام جم

سرما و يخبندان چند روز گذشته در کشور و بارش برف سنگين در اغلب استان ها باعث شد بخش هاي گوناگون خبري راديو تلويزيون و همچنين مطبوعات به اطلاع رساني و تحليل اين مساله بپردازند.

اصولا حوادث غيرمترقبه هميشه براي کشور ما دردسرساز و مشکل آفرين است ، اما اين بار دستاورد بارش برف سنگين ، تنها يخبندان و گرفتار شدن مردم در جاده ها و قطع گاز يا مرگ شهروندان نبود، لطمه ديگري هم داشت که برپيکره زبان فارسي فرود آمد! اگر گوش شما هم مانند گوش ويراستاران به برخي واژه ها و ترکيبات نامانوس و جعلي ، حساس باشد؛ حتما طي اين چند روز، متوجه يک اشتباه مهم دستوري شده ايد که پياپي تکرار مي شود.

اين اشتباه ، به کار بردن ترکيب و فعل مرکب «تجربه کردن» است ، آن هم در معنايي که تاکنون در زبان فارسي متداول نبوده است! به گفته ابوالحسن نجفي فعل to experience در زبان انگليسي به چند معني است که يکي از آنها، معادل تجربه کردن در فارسي است ولي معاني ديگري هم دارد که نمي توان آنها را به معناي تجربه کردن ، ترجمه کرد! تجربه کردن يعني چند و چون چيزي را آزمايش کردن و به صحت آن يقين کردن.

بنابراين تعريف و به کار بردن اين ترکيب در جملاتي مانند: هم اکنون بسياري از شهرهاي ايران ، پاييز را تجربه کرده اند، غلط است.

چون مسلما منظور گوينده اين نيست که در شهرهاي ايران مشغول بررسي و سنجيدن پاييز شده اند، بلکه منظور اين است که در بسياري از شهرهاي ايران هم اکنون پاييز شده است.

اما گويندگان راديو تلويزيون طي اين چند روزه آنقدر از اين ترکيب نابجا استفاده مي کنند که اهل ويرايش و اديبان مخاطب اين رسانه را متعجب مي سازند، حتما اين جمله ها را بارها شنيده ايد، مردم کازرون بعد از 30 سال برف را تجربه کردند! مردم تهران سرماي شديدي را تجربه مي کنند! طي چند روز آينده ، بارش هاي خوبي را تجربه خواهيم کرد و... گفتني است ؛ پيدا کردن جايگزين براي اين جمله ها، کار ساده اي است.

آنقدر ساده که ممکن است شما فکر کنيد حق با گويندگان رسانه ملي است. مثلا به جاي جمله هاي بالا بايد گفت ؛ پس از 30 سال در کازرون برف باريد! مردم تهران سرماي شديد را احساس مي کنند! طي چند روز آينده ، باران خوبي خواهد باريد و... حال نکته جالب توجه اينجاست که استفاده از اين جملات ، همچنان در رسانه ها ادامه دارد و انگار کسي پيدا نمي شود که به نويسندگان و گويندگان متذکر شود که از فعل «تجربه» کردن در موارد ياد شده استفاده نکنند.

در پايان اميدواريم با خواندن اين نوشته با يکي از غلطهاي رايج آشنا شده باشيد! نه اين که آن را تجربه کرده باشيد، راستي هيچ فکر کرده ايد که چطور مي شود يک غلط رايج را تجربه کرد؟ ۱/۱۱/۸۶