از جام جم:

اگرچه درست تلفظ کردن اعراب کلمات يکي از موارد فصاحت زبان است ، اما به نظر مي رسد برخي گويندگان راديو جز اين که اعراب برخي کلمات را درست تلفظ کنند کوشش ديگري براي رسيدن به زبان فاخر و فارسي يعني درست حرف زدن را انجام نمي دهند.

امروز برخي گويندگان راديو سعي مي کنند با تلفظ درست کلمات در اصل عربي يا فارسي خود را به زبان معيار نزديک کنند که کار پسنديده اي است ؛ اما سخن اصلي اينجاست که يک گوينده بايد علاوه بر درست سخن گفتن از لحاظ اعراب کلمات ، به معناي واژه ها و غلطهاي دستوري و نگارشي هم توجه کند. اين که يک گوينده شنيدن را با فتحه ، چشم را با فتحه ، بين الملل را با فتحه روي نون و... تلفظ کند کار بسيار درستي است ؛ اما مهمتر و درست تر از آن استفاده بجا از کلمه در قالب جمله و دانستن معني لغوي و اصطلاحي کلمات است.

اگر پژوهشي صورت بگيرد و آماري به دست بيايد از تعداد کلماتي که گويندگان اصرار دارند اعراب آنها را درست تلفظ کنند شايد اين آمار از 50نفر فراتر نرود، چرا که متاسفانه هر گوينده به فراخور مطالعات خود و دايره لغات محفوظ در ذهن يک دسته از کلمات را درست و دسته ديگر را نادرست تلفظ مي کند. برخي گويندگان امروزه فقط قدرت گويندگي را در تلفظ آخر و آخر و کاربرد آنها در جمله مي دانند، در صورتي که در بيان عاميانه و امروزي آنها آخر آخرست به معني پايان ، اگرچه در ادبيات آخر به معني پايان و آخر به معني ديگري است.

در مورد اين که مساله تلفظ درست اعراب کلمات تنها مساله مهم براي گويندگان نبايد باشد، اين جمله است که يکي از گويندگان در گفتگوي تلفني با يکي از هنرمندان ايراد کرده بود: «ما شگنيديم که شما به بهانه برگزاري نمايشگاه کتاب اين ترجمه رو منتشر کرديد.» که مهم براي گوينده فقط تلفظ اعراب شنيدن با فتحه بوده است و اصلا به اين که به جاي بهانه بايد مي گفت به مناسبت توجهي نکرده است.

بسيار اتفاق مي افتد که گوينده اي کلمات را با اعراب درست تلفظ کرده اما پشت سر هم و در قالب همان جملات گفته است : گاها، فرمايشات ، اساتيد، دستورات ، تکميل نواقص و... بايد پذيرفت که گويندگان بايد در کنار اين که تلفظ مي کنند: افريقا، امريکا، بايد متوجه باشند که استعفا کردن درست است نه استعفا دادن.

به نظر مي رسد اگر گويندگان کمي مطالعه بيشتري داشته باشند و کلمات را با همان اعراب بعضا عاميانه تلفظ کنند و ذهن خود را بر اشکالات عمده دستوري و نگارشي متمرکز کنند دنيا و آخرت بهتري خواهيم داشت.

در پايان بايد گفت بسيار بجاست که گوينده فرق منتظگر با منتظر را بداند و کلمات عربي را در فارسي با رعايت حالت فاعلي و مفعولي به کار بندد، اما در کنار اين توجه به اعراب انتظار مي رود که گويندگان از ترکيب نقطه نظر به جاي ديدگاه استفاده نکنند. اگرچه کسادي با فتحه درست است بايد به اين نکته توجه کرد که چگونه مي شود يک آيتم را علي الحساب شنيد يا چگونه مي توان چيزي را موقتا در ذهن داشت يا گزارش مبسوطي را از سطح شهر شنيد!

حرف پاياني اين که گويندگان بايد در فضاهاي بداهه که متني در اختيار ندارند رعايت انصاف را در به کار بردن کلمات بکنند و با فراگرفتن آنچه نمي دانند و تسلط بيشتر بر ادبيات هم براي ارتقاي سطح کار خود بکوشند هم خطاي احتمالي سردبيران و تهيه کنندگان را در برنامه دروازه باني کنند؛ چرا که بسيار کم اتفاق مي افتد که گوينده اي مسلط اشتباه يا کاستي يک نوشته را جبران کند، هر چند کم نيستند گويندگاني که حضور آنها در برنامه باعث اعتماد به نفس تيم نويسندگي و سردبير آن برنامه است.